Lekkende kraan: repareren of vervangen?

Een kraan die druppelt, is bijna nooit op. In de meeste gevallen is één onderdeel versleten, en dat onderdeel kost een fractie van een nieuwe kraan.

De vraag is welk onderdeel. Dat leest u af aan de plek waar het water vandaan komt.

Waar lekt het precies?

**Uit de uitloop, als de kraan dichtstaat.** Het afsluitmechanisme sluit niet meer goed. Bij een ouderwetse kraan met twee knoppen is dat een versleten leertje; bij een eenhendelkraan de cartouche.

**Onder de hendel of uit de draaiknop.** Een versleten O-ring of pakking rond de as.

**Bij de voet, waar de kraan op het blad staat.** De afdichting onder de kraan, of een loszittende bevestiging.

**Bij de aansluiting onder de wastafel.** Een flexibele slang of een koppeling die lekt. Dit is het meest urgent, want dit water verdwijnt in het kastje of in de vloer.

**Alleen als u de uitloop draait.** De O-ringen rond het draaibare deel van de uitloop.

De meest voorkomende reparaties

### Een versleten leertje (kraan met twee knoppen)

Het klassieke druppelprobleem. Het rubberen leertje onder in het binnenwerk sluit niet meer af.

Sluit de watertoevoer af — bij voorkeur met de hoekstopkraan onder de wastafel, anders de hoofdkraan. Open de kraan om de leiding drukloos te maken. Haal het sierdopje van de knop, draai de schroef eronder los, neem de knop eraf en draai het binnenwerk los met een steeksleutel. Onderin zit het leertje, vastgezet met een schroefje.

Neem het oude leertje mee naar de bouwmarkt; er zijn verschillende maten. Monteer terug, draai aan tot handvast plus een kwartslag, en test.

### Een versleten cartouche (eenhendelkraan)

Het binnenwerk van een eenhendelkraan is een vervangbare cartouche met keramische schijven. Die slijten of verkalken.

Zelfde begin: toevoer dicht, kraan openen om druk weg te nemen. Het sierdopje aan de voorkant van de hendel eraf, de inbusschroef eronder los, de hendel eraf. Daaronder zit een borgring en dan de cartouche.

Let op: cartouches zijn niet universeel. Neem de oude mee of noteer merk en type van de kraan. Bij oudere of goedkopere kranen is de juiste cartouche soms niet meer leverbaar — dan is vervangen de enige route.

### Een versleten O-ring

Vaak het goedkoopste onderdeel en snel te vervangen. Haal de oude eraf, neem hem mee voor de maat, en smeer de nieuwe licht in met siliconenvet voor sanitair. Gebruik geen gewone vetten; die tasten rubber aan.

Wat u nodig heeft

- Een steeksleutel of waterpomptang

- Inbussleutels

- Een platte en een kruisschroevendraaier

- Een doek om chroom te beschermen tegen krassen

- Siliconenvet voor sanitair

- Een emmer en een doek voor restwater

Wanneer vervangen verstandiger is

**De juiste onderdelen zijn niet meer leverbaar.** Bij kranen ouder dan ongeveer vijftien jaar of bij huismerken komt dit regelmatig voor.

**De kraan lekt op meerdere plekken tegelijk.** Dan zijn de afdichtingen overal aan het einde van hun leven.

**Het chroom bladdert of er is corrosie zichtbaar.** Een onderdeel vervangen in een aangetaste kraan is uitstel.

**De kraan is verkalkt tot in het binnenwerk** en geeft ook na ontkalken te weinig doorstroming.

**U wilt toch al wat anders**, bijvoorbeeld een thermostaatkraan in de douche of een hogere uitloop in de keuken. Dan is het moment om het ineens te doen.

Wat u beter aan een vakman overlaat

**Een lekkage bij de aansluiting onder de wastafel**, als het water niet duidelijk uit een losse koppeling komt. Dit kan in het kastje of in de vloer verdwijnen zonder dat u het ziet.

**Een kraan die vastzit** en niet loskomt zonder flinke kracht. Doordraaien betekent vaak dat u de leiding erachter meeneemt, en dan heeft u een lekkende leiding in plaats van een lekkende kraan.

**Een thermostaatkraan in de douche** die niet meer goed regelt. Daar zit een thermostatisch element in dat afgesteld moet worden.

**Lekkage bij een inbouwkraan**, waarbij het binnenwerk achter de tegels zit.

**Oude, loden of gegalvaniseerde leidingen** rond de aansluiting. Daar werken vraagt kennis van wat er achter zit.

Waarom een druppelende kraan toch de moeite is

Een kraan die druppelt, verspilt onopgemerkt water, en bij een warmwaterkraan verwarmt u dat water ook nog. Belangrijker nog: het water loopt continu over dezelfde plek in de uitloop en in de afvoer, wat kalkaanslag en op termijn aantasting geeft.

En een afsluiting die niet meer goed sluit, wordt alleen maar slechter. Wat vandaag een leertje is, is over een half jaar een zitting die uitgesleten is — en dan is de reparatie wél ingrijpender.

Welk type kraan heeft u?

Het type bepaalt welk onderdeel slijt en hoe de reparatie eruitziet.

**Een kraan met twee knoppen.** De klassieke opstelling met een aparte knop voor warm en koud. Hier zitten leertjes in — rubberen schijfjes die op een zitting drukken. Ze slijten en zijn goedkoop te vervangen. Dit type is het meest vergevingsgezind voor zelf repareren.

**Een eenhendelkraan.** Eén hendel regelt temperatuur en hoeveelheid. Binnenin zit een cartouche met keramische schijven. Die slijt minder snel dan een leertje maar is wel duurder, en niet universeel: de juiste cartouche hangt af van merk en type.

**Een thermostaatkraan.** Vooral in douches. Hierin zit een thermostatisch element dat de temperatuur constant houdt. Reageert hij traag of schommelt de temperatuur, dan is dat element verkalkt of versleten. Dit vraagt meestal een vakman, omdat het element na vervanging moet worden afgesteld.

**Een inbouwkraan.** Het binnenwerk zit achter de tegels. Reparatie is mogelijk via het bedieningsdeel, maar zodra het dieper zit, is er tegelwerk mee gemoeid. Laat dit beoordelen voordat er iets opengaat.

Ontkalken voordat u vervangt

Veel kranen die slecht doorstromen of niet meer goed sluiten, zijn niet versleten maar verkalkt. Dat is goedkoop te verhelpen.

**De perlator** draait u los uit de uitloop, legt u een nacht in schoonmaakazijn of een ontkalker, spoelt u na en draait u terug. Dit alleen al lost de meeste klachten over een zwakke straal op.

**De douchekop** laat u op dezelfde manier weken. Zit hij vast aan de slang, dan kunt u een zakje met azijn eromheen binden met een elastiek.

**Bij een thermostaatkraan** zit de kalk vaak in het element zelf. Sommige modellen laten zich demonteren en weken; bij andere is vervangen van het element de route.

Gebruik geen agressieve ontkalkers op chroom en gouden of zwarte afwerkingen — die tasten de coating aan. Schoonmaakazijn is milder en werkt in de meeste gevallen prima.

Waar het water heen gaat als u niets doet

Een kraan die onder de wastafel lekt in plaats van uit de uitloop, is een ander verhaal dan een druppelende kraan. Dat water verdwijnt in het kastje, in de plint en uiteindelijk in de vloer.

In een appartement komt dat bij de onderbuur naar buiten, vaak weken later, en dan is het een schadekwestie in plaats van een reparatie. Voel daarom bij elke lekkage even met een droge doek langs de aansluitingen onder de wastafel — ook als u denkt dat het probleem bovenaan zit.

Voordat u begint: vier dingen

**Sluit de juiste kraan af.** Onder de wastafel of achter het toilet zitten hoekstopkranen. Gebruik die in plaats van de hoofdkraan, dan houdt de rest van de woning water.

**Maak de leiding drukloos.** Open de kraan nadat u heeft afgesloten, zodat het restwater eruit loopt. Anders krijgt u dat over u heen zodra u iets losdraait.

**Stop de afvoer af.** Leg een doek in de wastafel of sluit de plug. Een schroefje of een O-ring die het putje in verdwijnt, is weg.

**Fotografeer het binnenwerk** voordat u het uit elkaar haalt. Bij het terugzetten weet u dan nog in welke volgorde de ringen en veren zaten. Dit klinkt overbodig tot het moment dat u er drie onderdelen naast heeft liggen.

Neem oude onderdelen altijd mee naar de winkel. Maten en typen lopen uiteen en een leertje of cartouche die net niet past, kost u een tweede rit.